مقالات

 

بررسی دعوای خلع ید

خلع ید در لغت به معنای چیزی را از دست کسی درآوردن است.

در اصطلاح حقوقی یعنی ملکی را که از سوی فردی به زور و اجبار تصرف شده پس گرفت.

 

خواهان(مدعی) دعوای خلع ید کیست؟

این دعوا مخصوص املاک است و از سوی مالک رسمی ملک بر علیه شخص غاصب اقامه می شود.(به شرطی که مالکیت محل اختلاف نباشد)

 

خلع ید از ملک مشاع

شریک یا شرکای یک ملک مشاع نیز میتوانند علیه شریک یا شرکای دیگر دادخواست خلع ید بدهند.

شراکت می تواند ارادی باشد( مثله اینکه دو یا چندنفر باهم یک ملک را خریداری نمایند) و یا غیر ارادی (مثله اینکه پس از فوت پدر ملک او به بچه هایش ارث رسد)

در مورد مالکیت مشاعی توجه به این نکته ضروری ست که حق مالکیت هر شریک در تمام قسمت‌های ملک مشاع منتشر است؛ یعنی ذره ذره ملک مشاع در ملکیت تمام شرکاست و هیچ قسمتی از ملک وجود ندارد که فقط متعلق به یکی از شرکا باشد. به همین دلیل تصرف در تمام قسمت‌های مال مشاع مستلزم رضایت همه شرکاست.

 

در صورتی که حتی یک شریک راضی به تصرف سایر شرکا در ملک نباشد، میتواند خلع ید متصرفان را از دادگاه بخواهد.

 

نکته قابل توجه درمورد خلع ید از ملک مشاع در مرحله اجرای رای است. مطابق ماده 43 قانون اجرای احکام مدنی، برای خلع ید از ملک مشاع، از کل ملک خلع ید میشود اما ملک به تصرف محکوم‌له نیز داده نمیشود.

 

دلیل این موضوع نیز همان انتشار حق مالکیت هر شریک در ذرات ملک مشاعی و لزوم رضایت تمام شرکا برای تصرف ملک است.چنانچه محکوم‌له بخواهد ملک را تصرف کند باید قبلا اجازه سایر شرکا را کسب کند.لازم به تذکر است چنانچه بین شرکای ملک مشاع تقسیم‌نامه تنظیم شده باشد، دعوای خلع ید مسموع نیست.

 

مهمترین شرایط لازم برای اقامه دعوای خلع ید چیست؟

۱.اولین موردی که اثبات آن در این دعوا حائز اهمیت است، مالکیت خواهان بر ملک موضوع تصرف است.

 

۲.اثبات تصرف خوانده بر ملک نیز بر عهده خواهان است، که معمولا با تحقیق محلی و شهادت شهود قابل اثبات است.

 

۳.اثبات غیرقانونی بودن تصرف خوانده است. در صورتی که خوانده بتواند اثبات کند در ملک موضوع دعوا حقی دارد، دعوای خواهان رد میشود.

 

مرجع صالح به رسیدگی به دعوای خلع ید

با توجه به اینکه مال موضوع دعوای خلع ید غیر منقول است، رسیدگی به دعوا در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک است. ( ماده 12 قانون آیین دادرسی مدنی )

 

هزینه دادرسی دعوای خلع ید

هزینه دادرسی این دعوا بر اساس ارزش معاملاتی ملک در هر منطقه محاسبه میشود و تقویم خواسته توسط خواهان در این مورد ملاک نیست.

 

آیا حکم خلع ید قابل تجدیدنظر است؟ 

حکم صادره در دعوای خلع ید ظرف مدت ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در مرجع صالح میباشد.

 

اجرای رای خلع ید

پس از صدور حکم و قطعیت آن، با تقاضای صدور اجرائیه توسط محکوم له، خلع ید اجرا میشود. در صورتیکه محکوم از اجرای حکم دادگاه تمرد کند، ضابطین قضایی اقدام به اجرای حکم خواهند کرد.

 

اجرای حکم خلع ید نسبت به متصرف بعد از زمان تقدیم دادخواست

در زمان اجرای حکم خلع ید، هرگاه متصرف ملک، همان شخص خوانده باشد، حکم علیه او اجرا میشود اما اگر ملک در تصرف شخصی غیر از خوانده باشد اجرای حکم به تاخیر نمی افتد. مگر شخص مذکور مدعی وجود حقی برای خود در ملک موردنظر باشد و دلایلی هم برای اثبات آن ارائه دهد. متصرف یک هفته مهلت دارد به دادگاه صالح مراجعه کرده و ظرف پانزده روز قراری مبنی بر تاخیر اجرای حکم ارائه کند. در غیر این صورت عملیات اجرایی ادامه خواهد یافت. ( ماده 44 قانون اجرای احکام مدنی)

به موجب ماده 48 قانون فوق‌الذکر نیز، زراعت محکوم‌علیه در ملک ممکن است باعث تاخیر در اجرای حکم شود. مطابق مفاد این ماده، در صورتی که متصرف اقدام به زراعت کرده باشد و موقع برداشت محصول رسیده باشد، محکوم‌علیه ملزم میشود فورا محصول را برداشت کرده و ملک را تخلیه نماید و در این حالت تاخیری در روند اجرای حکم ایجاد نخواهد شد.

 

اما در صورتی که زمان برداشت محصول نرسیده باشد محکوم‌له مختار است به دو شیوه عمل کند؛ یا بهای زراعت متصرف را بپردازد و بدون تاخیر، ملک را تحت تصرف خود درآورد یا اینکه ملک را تا زمان برداشت محصول در اختیار محکوم‌علیه قرار دهد و اجرت‌المثل این مدت را از او مطالبه نماید. در صورتی که محکوم‌له شیوه دوم را برگزیند، حکم خلع ید با تاخیر اجرا میشود؛ البته محکوم‌له برای این مدت مستحق اجرت المثل می باشد.

 

قلع و قمع بنا و اشجار پس از خلع ید

چنانچه متصرف در طول دوره تصرف خود، اقدام به ایجاد بنا یا غرس اشجار کرده باشد، حکم خلع ید برای قلع و قمع بنا و قطع اشجار کافی نیست و باید هردو خواسته، ضمن دادخواست واحد مطرح شود.

 

مزایای اخذ وکیل متخصص برای دعاوی ملکی

دعاوی ملکی مثله خلع ید از جمله دعاوی تخصصی ملک محسوب می شود که نیاز به تنظیم دادخواستی محکمه پسند با عنوان دقیق دارد که این مسئله با توجه با هر پرونده ای متفاوت خواهد بود؛

در غیر اینصورت به راحتی با رد دعوا یا رد دادخواست مواجه خواهید شد.

جهت رسیدن به نتیجه مطلوب و جلوگیری از صرف وقت و هزینه خود و گرفتار نشدن در پیچ و خمهای دادگستری در مقام خواهان و یا خوانده ،اتخاذ یک وکیل متخصص و متعهد ضروری بوده که در صورت عدم توان حداقل کار مشورت با  چنین وکیلی می باشد.

 

کلید واژگان:دعوای خلع ید، خلع ید از ملک مشاع، وکیل متخصص خلع ید، وکیل ملک

 

(اگر این مقاله را می پسندید برای سلامتی خودتون و امام زمان علیه السلام با ذکر یک صلوات ما را لایک کنید.)